Kurte: Pîvandina rast a mîqdara proteînê yek ji karên bingehîn ên laboratuwarên biyokîmya û biyolojiya molekulî ye. Rêbaza Folîn-fenol, ku di sala 1951an de ji aliyê Oliver H. Lowry û hevkarên wî ve hate weşandin, yek ji gotarên herî zêde hatine jêgirtin ên dîroka zanistê ye. Ev gotar prensîba kîmyewî ya rêbazê, gavên wê yên laboratuwarî, avantaj û sînorên wê û rêbazên alternatîf ên îroyîn dinirxîne.

1. Destpêk: Proteîn û Girîngiya Pîvandinê

Proteîn makromolekulên ku ji zincîrên asîdên amînî pêk tên in. Ew avahiya şaneyan çêdikin, wekî enzîman reaksiyonên kîmyewî bilez dikin, oksîjenê vediguhêzin (hemoglobîn), di pergala parastinê de wekî antîkor kar dikin û ragihandina navbera şaneyan rêk dixin (Nelson & Cox, 2017).

Ji ber vê yekê, diyarkirina mîqdara proteînê di nimûneyekê de ji bo gelek waran pêwîst e: lêkolînên penceşêrê, pêşxistina derman û vakslêdanan, biyoteknolojî, kontrola kalîteya xwarinê û analîzên klînîkî. Mînak, ji bo berawirdkirina du nimûneyên şaneyan bi rêbazên wekî western blot, divê pêşî mîqdara proteînê ya her nimûneyê were pîvandin.

2. Paşxaneya Dîrokî

Berî salên 1950î, rêbazên wekî rêbaza Kjeldahl (pîvandina nîtrojenê) an jî reaksiyona Biuret dihatin bikaranîn. Lê van rêbazan an hewceyî mîqdarên mezin ên nimûneyê bûn, an jî dem û hesasiyeta wan kêm bû. Lowry û hevkarên wî rêbazeke ku hesasiyeta reaksiyona Biuret bi reaktîfa Folîn-Ciocalteu re zêde dike pêşniyar kirin (Lowry et al., 1951).

3. Prensîba Kîmyewî

Rêbaz ji du qonaxên reaksiyonê pêk tê:

Bi sepana Wate bixwîneGotaran tomar bike, peyvan fêr bibe û her roj gotineke pêşiyan bistîne.

▶ Google Play App Store

1. Reaksiyona Biuret: Di hawîrdoreke alkalîn de, îyonên sifir (Cu²⁺) bi girêdanên peptîdî yên proteînê re kompleksekê çêdikin û wekî Cu⁺ kêm dibin.
2. Reaksiyona Folîn-Ciocalteu: Reaktîfa Folîn (tevliheviya asîdên fosfomolîbdîk û fosfotungstîk) ji aliyê îyonên Cu⁺ û zincîrên alî yên hin asîdên amînî, bi taybetî tîrozîn û trîptofan, ve tê kêmkirin. Di encamê de rengekî şîn ê tarî (“şîna molîbdenê”) çêdibe.

Tundiya rengê şîn bi mîqdara proteînê re rasterast têkildar e. Ev reng bi spektrofotometreyê, bi gelemperî li dirêjahiya pêlê ya 750 nm (an jî 650–660 nm), tê pîvandin. Li gorî qanûna Beer-Lambert, vegirtina ronahiyê (absorbance) di navbereke diyar de bi hûrbûna (konsantrasyona) maddeyê re hevrêje ye.

4. Gavên Laboratuwarî

1. Nimûneya proteînê û rêzeke çareseriyên standard (bi gelemperî albumîna serumê ya gayan, BSA, bi hûrbûnên naskirî) têne amadekirin.
2. Reaktîfa alkalîn a sifirê li hemû lûleyan tê zêdekirin û nêzîkî 10 deqeyan li germahiya odeyê tê hiştin.
3. Reaktîfa Folîn-Ciocalteu ya rihkirî bi lez tê zêdekirin û yekser tê tevlihevkirin.
4. Ji bo pêşketina rengê 30 deqe tê payîn.
5. Vegirtina ronahiyê ya hemû nimûneyan bi spektrofotometreyê tê pîvandin.
6. Mîqdara proteînê ya nimûneya nenas bi alîkariya xêza standard tê hesabkirin.

5. Xêza Standard

Spektrofotometre tenê vegirtina ronahiyê dipîve, ne rasterast mîqdara proteînê. Ji ber vê yekê, bi nimûneyên standard ên ku hûrbûna wan tê zanîn grafîkek (vegirtin li hember hûrbûnê) tê amadekirin. Ev grafîk wekî xêza standard (standard curve) tê binavkirin. Nirxa nimûneya nenas li ser vê xêzê tê danîn û hûrbûna wê tê dîtin. Ji ber ku di rêbaza Lowry de têkilî di hûrbûnên bilind de ne bi tevahî xêzî (lînear) ye, divê nimûne di navbera xêzî ya xêza standard de bimînin.

6. Avantaj

• Hesasiyeta bilind: dikare proteînê di asta 5–100 µg de bipîve, ku ji reaksiyona Biuret bi tena serê xwe gelek hesastir e.
• Mesrefa kêm û amûrên hêsan.
• Ji bo gelek celebên nimûneyên biyolojîk guncav e.
• Ji ber dîroka xwe ya dirêj, wekî rêbazeke referansê di wêjeya zanistî de cihekî girîng digire.

7. Sînor

• Gelek madde mudaxeleyê li reaksiyonê dikin: deterjanên wekî Triton X-100 û SDS, tamponên wekî Tris û HEPES, ajanên kêmker ên wekî DTT û β-merkaptoetanol, û hin şekir.
• Ji ber ku reng bi taybetî bi tîrozîn û trîptofanê ve girêdayî ye, proteînên cuda dikarin rengên bi tundiya cuda bidin.
• Rêbaz ji çend gavan pêk tê û hewceyî kontrola baş a demê ye.

8. Rêbazên Alternatîf

• Rêbaza Bradford (1976): Li ser girêdana boyaxa Coomassie Brilliant Blue G-250 bi proteînê re ye; bilez û hêsan e (Bradford, 1976).
• Rêbaza BCA (1985): Guhertoyeke rêbaza Lowry ye ku asîda bîsînkonînîk bikar tîne; li hember deterjanan berxwedêrtir e (Smith et al., 1985).
• Vegirtina UV li 280 nm: Bê reaktîf e, lê ji bo nimûneyên paqij guncav e.
• Rêbazên fluoresansê: Ji bo mîqdarên pir kêm hesasiyeteke bilind didin.

9. Encam

Rêbaza Folîn-fenol di dîroka biyokîmyayê de xaleke werçerxê ye. Gotara Lowry û hevkarên wî ya sala 1951an bi sedhezaran caran hatiye jêgirtin û demeke dirêj gotara herî zêde hatiye jêgirtin a wêjeya zanistî bû (Garfield, 2005). Her çend îro rêbazên bileztir û hêsantir têne bikaranîn jî, prensîbên ku ev rêbaz li ser hatiye avakirin, wekî bikaranîna xêza standard û pîvandina spektrofotometrîk, hîn jî bingeha pratîkên laboratuwarê ne.

Çavkanî

• Bradford, M. M. (1976). A rapid and sensitive method for the quantitation of microgram quantities of protein utilizing the principle of protein-dye binding. Analytical Biochemistry, 72(1–2), 248–254.
• Garfield, E. (2005). The agony and the ecstasy: The history and meaning of the journal impact factor. International Congress on Peer Review and Biomedical Publication, Chicago.
• Lowry, O. H., Rosebrough, N. J., Farr, A. L., & Randall, R. J. (1951). Protein measurement with the Folin phenol reagent. Journal of Biological Chemistry, 193(1), 265–275.
• Nelson, D. L., & Cox, M. M. (2017). Lehninger Principles of Biochemistry (7. çap). New York: W. H. Freeman.
• Smith, P. K., et al. (1985). Measurement of protein using bicinchoninic acid. Analytical Biochemistry, 150(1), 76–85.
• Wilson, K., & Walker, J. (2010). Principles and Techniques of Biochemistry and Molecular Biology (7. çap). Cambridge: Cambridge University Press.

Wate li ser telefona te!Gotarên Kurmancî, dersên Fêrgehê, lîstikên ziman û ferheng — hemû di sepanekê de, belaş.

▶ Google Play App Store